Za co i w jaki sposób pracodawca może nas ukarać? Czyli wszystko o karach porządkowych

Zastanawialiście się kiedyś za jakie przewinienie pracodawca może nas ukarać? A może wiecie, za co można otrzymać naganę, ale nie wiecie, kiedy pracodawca oficjalnie może wam ją wręczyć? Dzisiaj postaram się rozwiać wszystkie wątpliwości na ten temat.

Kary, jakie może zastosować pracodawca wobec pracownika są ściśle określone w Kodeksie pracy. Dokładnie w Dziale Czwartym, w Rozdziale „Odpowiedzialność porządkowa pracowników”. Oprócz katalogu kar znajdziemy tam również wykaz przewinień, za jakie możemy być ukarani, bowiem nie za wszystkie pracownicze występki można otrzymać karę z Kodeksu pracy.

Katalog kar

Zgodnie z Art. 108, § 1. Kodeksu pracy pracodawca ma prawo zastosować wobec nas trzy rodzaje kar:

  • Karę upomnienia
  • Karę nagany
  • Karę pieniężną

Poszczególne kary przypisane są do konkretnych przewinień. Na szczęście nie zawsze pracodawca ma prawo zastosować karę pieniężną. I tak:

Karę upomnienia i nagany możemy otrzymać za:

  1. Nieprzestrzeganie przez nas ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy.

Na przykład jak będziemy działać niezgodnie z obowiązującą procedurą, skutkiem czego pracodawca zostanie narażony na straty. Wyobraźmy sobie, że pracujemy w banku i jesteśmy zobowiązani do sprawdzania tożsamości klientów z dowodem osobistym. Nie zrobiliśmy tego i udzieliliśmy informacji osobie nieuprawnionej, która te dane wykorzystała w niewłaściwy sposób. Za takie postępowanie możemy otrzymać karę.

  1. Nieprzestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów przeciwpożarowych, przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy.

Tutaj sprawa jest raczej jasna. Jak na przykład nie będziemy się podpisywać na liście obecności pracodawca może nas ukarać.

  1. Opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia.
  2. Stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy.

Kara pieniężna może być natomiast zastosowana jedynie w przypadkach:

  1. nieprzestrzeganie przez pracownika przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy lub przepisów przeciwpożarowych,
  2. opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia,
  3. stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy

Także za nieprzestrzeganie procedur kary pieniężnej nie otrzymamy. Nie oznacza to jednak, że gdybyśmy spowodowali dużą szkodę, to pracodawca nie będzie mógł od nas wyegzekwować nic. W takich przypadkach będą miały zastosowanie inne przepisy Kodeksu pracy (o odpowiedzialności materialnej), Kodeksu cywilnego lub Kodeksu karnego.

Wysokość kary pieniężnej

Pracodawca nie może wymierzyć nam zbyt wysokiej kary. Kara pieniężna za jedno przekroczenie, jak i za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności, nie może być wyższa od jednodniowego wynagrodzenia pracownika. Łącznie natomiast kary pieniężne nie mogą przewyższać  1/10 części wynagrodzenia przypadającego pracownikowi do wypłaty, po dokonaniu obowiązkowych potrąceń.

Wpływy z kar pieniężnych pracodawca zobowiązany jest przeznaczyć na poprawę warunków bezpieczeństwa i higieny pracy.

Jaki rodzaj kary?

Przy wybieraniu rodzaju kary oprócz typu przewinienia pracodawca powinien brać pod uwagę rodzaj naruszenia obowiązków, dotychczasowy stosunek do pracy pracownika oraz stopień jego winy. Karę upomnienia uważa się za łagodniejszą od kary nagany, więc zazwyczaj stosuje się ją w pierwszej kolejności. Oczywiście, jeżeli nabroimy bardzo, to pracodawca może również udzielić nam kary nagany, mimo że wcześniej nie stosował wobec nas żadnych kar.

Kara tylko po wysłuchaniu pracownika w określonym terminie

Udzielenie kary porządkowej jest ściśle regulowane przez Kodeks pracy i niezastosowanie się do zasad tam opisanych powoduje utracenie przez pracodawcę prawa do zastosowania kary.

Po pierwsze kara porządkowa może zostać udzielona tylko po wysłuchaniu pracownika. Oznacza to, że zanim pracodawca wręczy nam pismo informujące o nałożeniu kary, powinien nas najpierw wysłuchać, tzn. dać nam realną możliwość do ustosunkowania się do stawianych nam zarzutów. Dopiero po wysłuchaniu nas ma prawo do udzielenia kary.

14 dni na ukaranie

Po drugie kara nie może być zastosowana po upływie 2 tygodni od powzięcia wiadomości o naruszeniu obowiązków oraz po upływie 3 miesięcy od dopuszczenia się tego naruszenia.

Oznacza to, że od momentu dowiedzenia się przez pracodawcę, że coś poszło nam nie tak, ma on 14 dni na to, aby nas ukarać zgodnie z przepisami.

Jeżeli będziemy nieobecni w pracy, to bieg dwutygodniowego okresu nie rozpoczyna się, więc ucieczki na urlop czy zwolnienie lekarskie w takim przypadku raczej nie mają większego sensu.

Karze można się sprzeciwić

Jeżeli uważamy, że udzielenie nam kary nie jest sprawiedliwe, możemy się od niej odwołać. Na wniesienie sprzeciwu mamy 7 dni od dnia zawiadomienia nas o ukaraniu. O uwzględnieniu lub odrzuceniu sprzeciwu decyduje pracodawca.

Jeżeli w ciągu 14 dni od wniesienia przez nas sprzeciwu pracodawca go nie odrzuci, to będzie to równoznaczne z  uznaniem go.

Kara nie jest na zawsze – zatarcie kary w aktach osobowych

Zawiadomienie o ukaraniu karą porządkową pracodawca włącza do naszych akt osobowych. Na szczęście takie zawiadomienie nie zostaje w nich na zawsze. Karę uważa się za niebyłą po roku nienagannej pracy. Po tym okresie usuwa się ją z akt osobowych pracownika. Co więcej, jeżeli zachowujemy się nienagannie przed upływem tego roku, to pracodawca może z własnej inicjatywy usnąć ją z naszych akt wcześniej.

Interesuje Cię ten temat? Pozostańmy w kontakcie.
Zapisz się na newsletter i w prezencie pobierz poradnik "Jak negocjować podwyżkę?"

Print Friendly